Projectdossier "de grote schoonmaak"


1. Inleiding
 
Doel dossier   Dit projectdossier en haar bijlagen is gebaseerd op een analyse van de politieke situatie na de grote massademonstraties. De analyse is opgenomen in dit dossier.

Het doel van het dossier is in eerste instantie om de brainpower in de Surinaamse gemeenschap in en buiten Suriname te mobiliseren voor een grondige vernieuwing van de Surinaamse samenleving. Die brainpower is aanwezig bij heel veel mensen. Het doel is niet om mensen te overtuigen van een ‘juiste’ strategie. Het is slechts één mening van een groep intellectuelen die bereid zijn gevonden om hun ervaring, deskundigheid en denkkracht in te zetten voor strategisch en tactisch denken. De stukken nodigen uit tot kritiek. Dat is het primaire doel van het dossier: het denken over Suriname op lange termijn te verbinden met praktische en korte termijn stappen.

Bijdragen   Parbo.com nodigt iedere Surinamer op deze aardbol - onze global village - uit om hun ideeën aan te dragen, kritieken te leveren en suggesties te doen voor de toekomst. Uw reacties kunt U opsturen naar ParboCom
Een pinda voor een idee   Dit is een proeve van goed of slecht analytisch denken. Het is niet meer waard dan een pinda. De invalshoek is het denken in het bedrijfsleven over projectmanagement toe te passen op de politiek. De resultaten zijn misschien krom, misschien ook niet. Die methode is met succes uitgeprobeerd in de verkiezingscampagne van Clinton in USA, Tony Blair in Engeland en Barak in Israel. In alle drie campagnes waren overigens dezelfde campagneleiders betrokken (alle Amerikanen) om de zaak uit te werken.

2. Projectmanagement als methode
 
Een klus klaren   Projectmanagement is heel breed. Eigenlijk zijn er maar twee basiskenmerken die steeds terugkomen:
  1. Een of meer concrete doelen die binnen een vastgestelde periode met een eindig budget moeten worden bereikt.
  2. Een flexibele organisatie die specifiek voor het bereiken van deze doelen in het leven wordt geroepen.
Relatie met staand beleid   Projectmanagement bestaat niet bij de gratie van staand beleid. Het kan staand beleid versterken, verzwakken of gewoon veranderen. Het kan leiden tot het afbouwen van staand beleid of het ontwikkelen van nieuwe staande structuren. Dat hangt af van het project.
Politiek en projectmanagement   In de westerse landen is het al langer gebruik om verkiezingen als een project te beschouwen waarvoor projectteams in het leven worden geroepen om de verkiezingen te leiden. Met name bij de beide verkiezingen van Clinton is duidelijk geworden hoe ‘techneuten’ met expertise op het gebied van projectmanagement de verkiezingen konden winnen door wetenschappelijke kennis op het gebied van communicatie en projectmanagement in te zetten in de politiek.
Voordelen van projectmanagement   Het gebruik van projectmanagement concepten in de politiek heeft een aantal duidelijke voordelen:
  1. Subjectieve elementen in de keuze van bepaalde stappen worden geminimaliseerd in een proces waarbij emoties een belangrijke rol spelen. Er wordt gefocused op de inzet van instrumenten met meetbare effecten bij politieke mobilisatie. Het strategisch denken wordt geplaatst in het kader van doel en middelen en niet in het kader van actie en reactie.
  2. Het projectteam hoeft geen rekening te houden met lange termijn problemen en complicaties en kan zich volledig concentreren op de korte termijn doelen, het winnen van verkiezingen.
Nadelen projectmanagement   Het grote nadeel is dat er fricties kunnen optreden met lange termijn doelstellingen als alles gefocused wordt op het behalen van de korte termijn doelstelling. Maar dat is een kwestie van goed projectmanagement.
De probleemstelling   De probleemstelling bij deze denksessie is: hoe kan de NDP via verkiezingen van het politiek toneel worden weggevaagd?
De uitgangssituatie   De analyse van de uitgangssituatie is neergelegd in de vorige notie van de pindaman Suriname - het machtsvraagstuk.

Kort samengevat komt het hierop neer. Na de demonstraties heeft het NDP het initiatief naar zich toegetrokken. Het GS kan geen parlementaire kracht meer ontwikkelen en heeft geen andere optie dan zich voor te bereiden op de verkiezingen.

3. Analyse van het krachtenveld
 
De NDP   De NDP is erin geslaagd om het initiatief naar zich toe trekken doordat de oppositie geen 2/3 meerderheid kon krijgen in het parlement. Bouterse heeft weer duidelijk de regie. Maar in de verkiezingen heeft hij één groot probleem: hij moet zich ontdoen van Wijdenbosch. In feite moet hij voldoende afstand scheppen in de verkiezingen tussen de organisator van die verkiezingen (Wijdenbosch) en zijn fractie in de NDP. Die zwakte is een troef voor de oppositie.

Verder is de controle op het staatsapparaat van belang om te kunnen frauderen bij de verkiezingen. De kans dat hij uitsluitend door fraude wint, is echter klein. Hij kan wel winnen, maar voornamelijk door de zwakte van de oppositie. Die zwakte uit zich al in het geklaag over fraudemogelijkheden in plaats van de volledige concentratie om de verkiezingen te kunnen winnen.

Haar kracht bij de verkiezingen zijn:

  • Een krachtige leider (Bouterse) die de oude politiek steeds weet af te troeven.
  • Een financiële backing vanuit het (half)criminele circuit.
De oude partijen   De oude partijen (VHP, KTPI, NPS, Pendawlima etc) hebben voornamelijk een etnische, en geen ideologische, aantrekkingskracht. Ze zijn bij de meeste in de afgelopen dertig jaar met wisselend succes uitgedaagd bij de verkiezingen. Ze hebben echter in bestuurlijk opzicht getoond niet in staat te zijn om het land uit het slop te halen. Hun voornaamste troeven in de verkiezingen zijn:
  • Het bespelen van etnische sentimenten.
  • Een infrastructuur bij instituties die op etnische basis zijn gevormd (kerkgenootschappen).
De nieuwe partijen   De basis van de NDP ligt in de coup van 1980. Zij is voortgekomen uit het proces die als belangrijkste kenmerk had:
  • De introductie van fysieke geweld in het politieke spel (1980, 1982, de controle over het leger).
  • De koppeling hiervan met de retoriek van nationalisme.
  • In een later stadium de koppeling met criminaliteit (Surikartel).
Onderscheiden van de NDP is een serie nieuwe partijen (DA’91, SPA, Fal etc) die ideologie in plaats van etniciteit als basis proberen te ontwikkelen. Hoewel etniciteit een belangrijke speelt in het politieke proces, zijn zij bij uitstek vertegenwoordigers van een generatie die een beroep doet op enige vorm van ideologie of belangenbehartiging.

Ook deze partijen hebben getoond niet in staat te zijn om een bestuurlijk alternatief te kunnen vormen.

De SPA neemt hierin een bijzondere positie omdat zij haar machtsbasis ontleent aan de vakbeweging. Derby heeft een sterke invloed in de vakbeweging, maar is niet in staat gebleken die invloed politiek te kapitaliseren in de SPA. Voor deel is dat toe te schrijven aan de fixatie op de coalitie met de oude politiek. Voor een andere deel is het een blijk van onvermogen om de partij los te koppelen van het vakbondswerk.

Het effect van de demonstraties   De huidige crisis toont in haar volle scherpte aan dat er behoefte is aan een politiek alternatief buiten de huidige partijen om. De roep om een zakenkabinet is niets minder dan de erkenning dat geen enkele politieke combinatie in staat is om een voor de massa acceptabele bestuurlijk alternatief te leveren.

4. Vier mogelijkheden vanuit de oppositie
 
Nieuwe Nieuw Front   Vanuit het GS wordt een nieuwe front van partijen in het GS opgezet die gezamenlijk de verkiezingen ingaan. Het Nieuwe Nieuw Front heeft een groot nadeel.

Iedere partij afzonderlijk straalt niet het vertrouwen uit dat ze Suriname uit het slob kunnen halen. Het is een allegaartje van conflicteren etnische belangen die een compromis zullen vinden en dan heel hard lelijke dingen gaan roepen over de andere partij. Ze zullen het probleem hebben dat bij de massa het gevoel kan ontstaan van '‘lood om oud ijzer'’ Dat gevoel is de troef in handen van Bouterse. Zijn gouden kans ligt in een alternatief dat zich presenteert als zijn tegenstanders, maar die hem kansen bieden om zich te presenteren als een tussenoplossing tussen de janboel van Wijdenbosch en het allegaartje (inclusief de BVD) van de oppositie. Als het gevoel in de samenleving postvat dat het ‘lood om oud ijzer’ is, dan hoeft hij niet zijn best te doen om te frauderen. Hij kan het spel gewoon hard spelen en de oude politiek in haar naaktheid tonen (wie boycotte het parlement, wie is verantwoordelijk voor corruptie etc).

Een beweging die druk uitoefent   Het GS kan er ook voor kiezen om een organisatie op te zetten die druk uitoefent op de oude politieke partijen, maar zelf niet deelneemt aan de verkiezingen. Het is dus een soort morele beweging die probeert de stemmen in goede banen te leiden, ongeveer zoals Martin Schalkwijk dat probeert te doen met zijn Sibibusi-beweging. De kans dat dit lukt is klein en wel om de volgende redenen:
  • Het probleem van het bestuurlijk onvermogen wordt hierdoor niet opgelost.
  • De beweging heeft weinig meer in handen dan morele druk.
Samenwerking met de NDP
Een nieuwe partij   Alles pleit er op het eerste gezicht tegen. Er zijn al zoveel partijen. Wat moet deze partij nu anders maken? Een andere ideologie?

Ongetwijfeld zullen bij nieuwe verkiezingen nieuwe mensen geïnspireerd worden om een partij(tje) op te richten. Toch zijn er volgens deze analyse wel kansen om via een nieuwe partij de resultaten van de massa-demonstraties te kapitaliseren. Maar dan moet voldaan zijn aan een aantal voorwaarden:

  • De nieuwe partij moet naadloos aansluiten met het sentiment dat het niet een kwestie is van ‘lood om oud ijzer’. M.a.w. het boegbeeld en de uitstraling van de partij moet nauw verbonden zijn met de demonstraties. De namen Telting en Jharap zijn verbonden met de demonstraties. Zij waren reeds door het GS voorgedragen en zijn daardoor een alternatief voor Wijdenbosch geworden.
  • De nieuwe partij moet een draagvlak hebben bij Amerika en vooral Nederland en als een duidelijk alternatief voor Bouterse beschouwd worden. Om de problemen in Suriname aan te pakken is financiële steun van buiten onontbeerlijk. Ook op dit punt scoort de combinatie Telting/Jharap hoog. Ze hebben bewezen deskundigheid en zijn bovendien door de massa’s omhoog gestuwd, althans hun namen.
  • De partij moet zich heel helder en duidelijk als een alternatief kunnen presenteren en wel op zodanige wijze dat het buiten kijf staat dat zij een alternatief voor de toekomst zijn. Maar daarvoor moet het zich in eerste instantie minder als een partij en meer als een beweging presenteren. In technische termen: meer als een project dan als een staande organisatie. Een project met als doel: ‘weg met het Surikartel en herstel van de economie’.
We zullen onze denktrein volgen op dit laatste spoor. Maar eerst gaan we nog in op het afscheid van de oude politiek.
Het proces van afscheid   Werkgevers, werknemers en de politieke partijen hebben het GS opgezet. De politieke partijen zien het huidige politieke proces als een manier om weer aan de macht te komen. Een nieuwe partij strookt helemaal niet met deze opzet. Echter, zij hebben door hun pleidooi van een zakenkabinet expliciet aan te geven dat ze niet meer over het morele gezag beschikken om zichzelf als alternatief naar voren te kunnen schuiven. Nu moeten ze met de verkiezingen in aantocht aangeven of het idee van een zakenkabinet oprecht was of slechts een propaganda-zet om de coalitie ten val te brengen. Want als het idee van een kabinet van frisse deskundige mensen die niet door de oude partijen gedicteerd worden zo goed is een maand geleden, waarom is het een maand later dan fout. Waarom steunen ze het idee in haar logische consequentie en geven ze de ruimte aan dit project en een nieuwe beweging?

Dat is natuurlijk vragen of ze politieke zelfmoord willen plegen, maar het is niet anders. Ze hebben het ernaar gemaakt.

Op enig moment zal er een scheiding van geesten plaatsvinden tussen diegenen die het idee van een nieuw team die niet besmet is ondersteunen en diegenen die het spel van de afgelopen jaren willen blijven spelen.

5. Het projectdossier
 
Het idee   In een projectdossier moet altijd het projectidee in globale termen omschreven worden, voordat overgegaan wordt op doelstellingen.

Het huidige projectidee is als volgt samen te vatten. Het gaat om het mobiliseren van de sentimenten in de Surinaamse samenleving om een einde te maken aan wanbestuur en mismanagement en Suriname terug te brengen op het spoor van duurzame economische en sociale ontwikkeling.

De vorm van mobilisatie   De vorm waarin die sentimenten gemobiliseerd moet worden zal in de loop der tijd evolueren, maar er moet ergens een beginpunt zijn. De vraag is of het beginpunt ligt bij politieke en andere partijen in het GS of dat het boegbeeld voor de toekomst - het duo Telting en Jharap - het initiatief hiertoe zullen nemen.

De unieke situatie in Suriname waarbij de NDP en oude politiek hun onmacht hebben getoond, scheppen de ruimte voor een nieuwe beweging die de verkiezingen kunnen winnen. Maar dat hoeft niet in de vorm van een strak georganiseerde partij te zijn. Het kan best de vorm aannemen van een projectorganisatie (in technische termen) of van een beweging (in politieke termen) die de staatsmacht via verkiezingen weet te veroveren. In de jaren die daarna volgen kan zo’n beweging zich verder uitkristalliseren in een partij en haar eigen organisatievormen ontwikkelen.

In deze analyse is het mogelijk (en zelfs wenselijk!) om een flexibele organisatie op te zetten die de verkiezingen kan winnen en schoon schip kan maken.

Doel   Het doel van dit project is: het verkrijgen van de staatsmacht in Suriname door integere krachten die positieve energie in de samenleving weten te organiseren voor duurzame sociaal-economisch ontwikkeling door het winnen van de verkiezingen.
Het initiatief   Om het doel te realiseren wordt een campagne-organisatie opgezet. Dat is een one-issue organisatie, d.w.z. een organisatie die op basis van één centraal thema wordt opgezet, bijvoorbeeld: sociaal-economische vernieuwing.

Iemand moet hiervoor het initiatief nemen. Een project(organisatie) wordt normaal opgezet vanuit staande structuren (bijvoorbeeld bedrijfsleiding). Het GS is nu een samenraapsel van groeperingen met verschillende belangen. De kans is klein dat vanuit deze staande structuur een campagne-organisatie wordt neergezet. Dat betekent dat van elders (ergens in de samenleving!?) iemand het initiatief moet nemen om het huidige boegbeeld te benaderen met de vraag: zijn jullie (Telting/Jharap) bereid om dit project te trekken?

Ons denkspoor gaat verder op basis van de veronderstelling dat de projectleiders er intussen zijn.

De projectleiders   Zoals bij alle projecten zal ook bij dit project de nodige kwaliteiten worden gevraagd van de projectmanagers. Kwaliteiten als het vermogen om een team van integere en deskundige mensen te verzamelen die het project verder kan trekken. Maar ook aspecten als flexibiliteit, onder grote druk werken, creativiteit om onverwachte problemen het hoofd te kunnen bieden en een sterke focus op het behalen van de projectdoelen.

Op één belangrijk punt zal meer gevraagd worden dan bij 'normale' projecten, namelijk voorbereid zijn op weerstand kunnen aan fysieke intimidatie die de andere partij zal ondernemen.

De strategie   Ieder project moet een strategie hebben om haar doelen te bereiken. Die strategie is een leidraad waaraan tactische stappen worden getoetst. Maar het is meer dan een toetsingsinstrument. Het is vooral ook een manier om de hoofdlijnen van het project te kunnen bewaken.

In bijlage 1 werken we het vraagstuk van de keuze van een strategie weer.

De potentie   Er is potentie om de vrijgekomen energie in de protesten om te zetten in iets positiefs, namelijk een beweging die via democratische en parlementaire wegen een einde maakt aan de NDP-overheersing.

Het lijkt een hopeloze onderneming. Maar als er een moment is in de recente politieke geschiedenis van Suriname om een grote schoonmaak te houden, dan is het nu.

In deze fase is eerst veel denkwerk nodig m.b.t. de haalbaarheid van dit project. In de bijlage bij dit dossier is wat denkwerk verricht. Die leiden ons nog steeds tot de conclusie dat dit project - de grote schoonmaak - haalbaar is. Maar misschien leidt beter denkwerk tot een andere conclusie.

De instrumenten   Om de doelen te bereiken volgens een bepaalde strategie moet het project over instrumenten beschikken. Die instrumenten zijn in het algemeen:
  1. Een organisatie. Zie bijlage 2.
  2. Een werkapparaat (huisvesting, apparatuur, secretariaat). Zie bijlage 3.
  3. Personele krachten. Zie bijlage 4.
  4. Promotie-beleid. Zie bijlage 5.
  5. Financiën. Zie bijlage 6. 
Deze instrumenten worden verder uitgewerkt in de bijlagen. Daaruit leiden we af dat het project haalbaar is.

Bijlagen:
Bijlage 1: het vraagstuk van strategie
Bijlage 2: de organisatie
Bijlage 3: het werkapparaat
Bijlage 4: personeel
Bijlage 5: het communicatiebeleid
Bijlage 6: financiën
 
 
 
 
 
 
 
 



Bijlage 1: het vraagstuk van strategie
Onderdelen   De belangrijkste onderdelen van de strategie zijn:
  1. De keuze van het thema van de verkiezingen.
  2. De houding t.a.v. de NDP.
  3. De houding t.a.v. de andere oppositiepartijen.
  4. De houding t.a.v. het etnisch vraagstuk.
Het thema   In de vorige analyse stelden we dat de basismotivatie voor 50.000 mensen om te demonstreren is het protest tegen de economische situatie. De massa kwam niet op straat vanwege de verontwaardiging over de decembermoorden, of de drugshandel van het Surikartel of de arrogantie van de NDP-macht, of het verraad van de BVD, of de buitenlandse reizen van de president of etc etc. Individuen en kleinere groepen kunnen deze motivatie hebben gehad, maar de massa van 50.000 heeft als basismotivatie de slechte economisch situatie. Als het project de woede wil kapitaliseren, dan moet ze op dit massa-sentiment aansluiten en de economie tot het hoofdthema maken.

En de boodschap in het hoofdthema is: zij (de coalitie) is schuldig aan deze situatie; wij - de beweging - hebben de plannen om Suriname uit het slop te halen en we hebben ook de deskundige mensen om die plannen werkelijkheid te maken. Daarom moet je stemmen voor ons en tegen die anderen.

Als dit het centrale thema van de campagne is, dan betekent dat het volgende:

  • Een substantieel deel van het projectbudget (bijvoorbeeld 80% in menskracht en liquide middelen) is gewijd aan dit thema. Dus posters, activiteiten, speeches etc. hebben te maken met het presenteren van de plannen en de manier om ze uit te voeren. Het verkiezingsproces is dus een educatief proces, en niet puur een sentimenteel proces. De educatie bestaat uit het uitleggen van de plannen, zo simpel en duidelijk mogelijk. Daarop worden alle energie en alle middelen geconcentreerd.
  • Reacties op acties en aanvallen van derden worden steeds weer zodanig geherformuleerd dat er een verband wordt gelegd met dit thema. Als de NDP bijvoorbeeld roept dat Telting tot de NPS-elite behoort om de sentimenten van de zwarte Creoolse massa aan te spreken, dan is de primaire reactie niet in de trant van 'nee, dat is niet waar, Telting kan met de gewone man op straat communiceren', maar meer in de trant van 'Telting heeft ervoor gezorgd dat de gulden van de arme zwarte vrouw of man meer waard was toen hij directeur was van de Centrale Bank, dan toen Bouterse adviseur van staat was. Alle reacties worden dus teruggekoppeld aan het centrale thema.
Wat betekent het voor andere thema's zoals wijziging van de grondwet, het herstel van de rechtsstaat, de relatie met Nederland etc. Het betekent eenvoudigweg dat die thema's aanzienlijk minder aandacht krijgen in de campagne. Zo heeft Netanyahu in Israël geprobeerd Ehud Barak steeds op het thema veiligheid van de staat Israël te krijgen, terwijl de grote massa ontevreden was over zijn economisch beleid (er is overigens een samenhang met zijn buitenlands beleid; de economische steun voor Israel vanuit Amerika werd een stuk minder). Het team van Clinton heeft Barak steeds geadviseerd om zich niet te verleiden tot discussies hierover. Met korte duidelijke statements maakte Barak duidelijk wat zijn positie was op die thema's om vervolgens weer tot zijn eigen thema terug te keren, namelijk herstel van de Israëlische economie.

De standpunt op andere thema's moeten helder zijn (morele vernieuwing, herstel van de rechtstaat, wijziging van de grondwet, onderzoek naar de decembermoorden, onderzoek naar corruptie-praktijken etc). Maar steeds moet worden gecheckt hoeveel tijd in een speech, een discussie, een persbericht etc. gewijd is aan deze thema's. Er zijn dus heel veel meetinstrumenten om te bekijken of het project op koers zit. Als regel kan één kengetal worden gebruikt: is 80% van de persberichten gewijd aan het centrale thema? Is 80% van de inhoud van de speeches gewijd aan de economische plannen en het bestrijden van het economisch beleid van de coalitie. Is 80% van het voorlichtingsmateriaal gewijd aan de economie? Etc.

Hoe bewaak je dat? Gewoon door iemand buiten de leiding de opdracht te geven om te tellen op een lijst met variabelen (aantal speeches, lengte van speeches, aantal persbericht, aantal items in de persberichten etc) en dagelijks te rapporteren.

Uitwerking thema   Er moet een systematische inhoudelijke uitwerking van het thema komen verspreid over de verkiezingsperiode. Stel dat de verkiezingsperiode 4 maanden duurt vanaf de start van de campagne. Dan moet er een draaiboek worden gemaakt op maand, week en dagbasis. Daarin moet worden vastgelegd welke items wanneer worden gelanceerd. Een voorbeeld (die ingeruild kan worden voor elke ander schema):
  • Maand 1: gesprekken van Telting/Jharap met vakbeweging en werkgevers over een raamwerk voor nieuw economisch beleid (de basis ligt al in de stukken van het GS). Nog meer gesprekken met bijvoorbeeld de bushouders, de winkeliers, de vrouwenorganisaties steeds weer met als thema de economie.
  • Maand 2: lancering van het plan voor een sociaal vangnet te financieren met Nederlandse/buitenlandse hulp. Gesprekken met de ambassade, aankondiging van een bezoek van Telting of Jharap aan Nederland voor gesprekken met politieke leiders in Nederland.
  • Maand 3: publiceer een lijst van de top-3 categorieën die aangepakt gaan via de belasting: de mensen die verdacht worden van coke-transport en witwaspraktijken, de bedrijven die betrokken zijn bij de bouw van de burg en de bedrijven met nauwe betrekkingen met de NDP.
  • Maand 4: publicatie economisch plan voor wederopbouw met een lijst van concrete voorstellen op diverse terreinen (stimulering zelfstandig ondernemerschap, verbetering investeringsklimaat, nieuwe werkgelegenheidsprojecten om mensen uit het overtollig overheidsapparaat ander emplooi te geven etc).
Met de experts op diverse terreinen moeten ideeën ontwikkeld worden in de vorm van concrete projecten die begonnen kunnen worden vanuit de overheid, de particuliere sector of via public-private partnership. Leg nadruk op de economische effecten van de projecten (werkgelegenheid, daling van de inflatie etc).

Bij de voorbereiding moet een lange lijst van mogelijke projecten worden gepubliceerd en mogelijke maatregelen om de economie gezond te maken waarbij het principe geldt dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen en de particuliere sector een belangrijke rol moet spelen.

De houding t.a.v. de NDP   De strategie van de NDP is niet gebaseerd op de verdediging van een ideologie of een bepaald plan die zij willen uitvoeren. Het is gebaseerd op het mobiliseren van sentimenten (anti-Nederland, de roep om een sterke man om uit de crisis te raken, inspelen op populistische en anti-elite gevoelens etc). Haar strategie is om een basissentiment te voeden, namelijk 'lood om oud ijzer'. De NDP maakt fouten, maar andere hebben nog grotere fouten gemaakt. Hierdoor wordt de gevoelens van ontevredenheid gekanaliseerd naar een onbestemd gevoel van 'het maakt niet uit welke van de 30 partijen het wint'.

De NDP zal het project dus steeds uitdagen om op deze thema's uit te komen.

Maar zij heeft een groot probleem en die heet Wijdenbosch, prominent lid van de NDP.

Wijdenbosch is voor de massa het toonbeeld van economisch malaise. De NDP zal proberen om Wijdenbosch naar de achtergrond te schuiven. De strategie moet erop gericht zijn om Wijdenbosch prominent in de campagne van het project te zetten en hem even prominent met de NDP te verbinden. Waar Bouterse zal proberen om afstand te nemen van Wijdenbosch, moet het project proberen die afstand te verkleinen. Dat moet tot uiting komen in de propaganda, de terminologie (de regering Wijdenbosch-Bouterse, de NDP-regering van Wijdenbosch-Bouterse etc.).

De houding t.o.v. andere oppositie-partijen
Het etnisch vraagstuk   Etnische identiteit is een zeer belangrijk bindmiddel tussen mensen. Ondanks decennia van nationale eenheidspolitiek in Joegoslavië blijkt dat bij politieke spanningen mensen een veilig gevoel zoeken in hun etniciteit.

Tijdens het kolonialisme was er een bindmiddel (de overheerser) die de verschillende groepen met elkaar verbond, namelijk de afkeer van het kolonialisme. Maar na de tweede wereldoorlog met de autonomie en de onafhankelijkheid heeft etniciteit haar kracht nooit volledig verloren. Toch is dat een sentiment net als het sentiment van economische zekerheid, die het bestaan van mensen bepalen. Die sentimenten zullen in de concurrentiestrijd met de oude partijen strijden om voorrang in het stemhokje.

Het project moet dus een strategie hebben over hoe om te gaan met het etnisch sentiment. De afgelopen jaren hebben geleerd dat het concept van nationalisme vooral onder Creolen weerklank heeft gevonden en onder Javanen en Hindostanen synoniem was met Creoolse overheersing. De lijn van nationale eenheid zal ook nu niet het etnische sentiment kunnen ondervangen, vooral niet in Javaanse en Hindostaanse kringen (samen nog steeds de meerderheid van het electoraat).

De nieuwe lijn voor de 21ste eeuw in de wereld lijkt niet meet nationalisme te zijn, maar diversiteit. Diversiteit is niet hetzelfde als verdeeldheid. Diversiteit staat niet tegenover eenheid, maar tegenover eenheidsworst. We hoeven niet allemaal hetzelfde te zijn. We mogen verschillen in cultuur, in denkwijzen, in filosofie. Wat ons bindt is het mens-zijn. Primair het mens-zijn en secundair het Surinamer-zijn. We respecteren de wens van ieder mens om zijn identiteit vorm te geven met religie, taal en cultuur. Sterker nog, we stimuleren diversiteit. Waar blijkt dit uit?

  • De schaduwregering moet multi-etnisch zijn.
  • De activiteiten van het project moet gebruik maken cultuur als draagmiddel voor communicatie en wel verschillende culturen.
  • De projectmedewerkers moeten getraind worden in het respectvol omgaan met culturele diversiteit (managing diversity).
  • Er moeten etnische communicatie-teams gevormd worden om mensen in hun eigen taal en cultuur te benaderen. (zie bijlage ..).
Tegenover nationale eenheid stellen we respect voor de mens en respect voor culturele diversiteit. Overigens moeten we niet verbaasd kijken als we merken dat nationale eenheid versterkt wordt door het respect voor culturele diversiteit.
De gevolgen   De basiskeuzen voor de strategie zal doorwerken op diverse terreinen, zoals communicatie en organisatie.
Ruimte voor de toekomst   Verkiezingen zijn de momenten om grote veranderingen voor te stellen. Bijvoorbeeld:
  • Versterk de positie van de burger t.o.v. de overheid en stel een wet voor vergelijkbaar met de Wet op het Openbaar Bestuur. Deze wet geeft burger de mogelijkheid om de overheid te dwingen informatie vrij te geven. Journalisten en iedereen die dat wil kan de rechter in te schakelenom de overheid te dwingen om documenten m.b.t. overheidsbeleid vrij te geven.
  • Val de monopolies aan met een wet op de mededinging die monopolievorming tegengaat (pak Sardjoe aan).

Bijlage 2: de organisatie
Uitgangssituatie   In deze analyse gaan we uit van de situatie waarbij vanaf scratch een organisatie moet worden opgebouwd. Dat is normaal een moeilijke taak. Maar de demonstraties hebben een bijzondere situatie geschapen. Een grote groep mensen heeft tijdens de demonstratie gezegd: ik ben bereid om iets te doen tegen deze ellendige situatie. Ik ben bereid om dagenlang op straat te gaan, risico’s te nemen dat er confrontaties ontstaan. Kortom, ik ben bereid om me actief me in te zetten voor verandering.
Soort organisatie   Onder normale politieke verhouding zal de structuur van een politieke partij een afgeleide zijn van haar ideologische grondslag. Bij de oude politieke partijen is die grondslag eigenlijk niet ideologisch, maar etnisch. Ze baseert zich dan ook op sociale instituties die zelf weer op etniciteit gebaseerd zijn (religie, cultuur, sport etc). Bij de NDP is er een fascistische organisatiestructuur (een sfeer van intimidatie tegen mensen die het niet eens zijn met de leiders). Bij de nieuwe partijen is er sprake van belangengroepen (vakbeweging, landbouwers) die een politieke organisatievorm hebben.

De huidige situatie in Suriname schept de unieke mogelijkheid om een specifieke soort organisatie op te bouwen, namelijk een projectorganisatie gebaseerd op one-issue (economische vernieuwing/weg met deze regering). Die organisatie moet een team aan de macht brengen. Daarna kan het proces van partijvorming haar beslag krijgen.

De basis voor de organisatie is dus iets vluchtigs als een massa-sentiment.

Als het boegbeeld van economische vernieuwing zich nu stort op allerlei ingewikkelde organisatievormen, dan loopt het kans gesmoord te worden in discussies over toekomstige machtsposities.

In feite zou het duo Telting/Jharap de knuppel in het hoenderhok moeten gooien en luidt roepen: ‘wie mij lief heeft, volge mij!’. Anders gezegd: het duo is op de golven van de massa naar boven komen drijven. Ze kunnen een oproep doe aan individuen van alle politieke gezindten: laten wij samen een beweging op gang brengen die nu geen straatdemonstraties organiseert, maar demonstreert om de verkiezingen te winnen.

Vervolgens moet er vooraf een organisatieplaatje worden gemaakt waarin een ieder die zich aanmeldt kan worden ingepast, inclusief de meelopers, bedriegers en profiteurs. De organisatie zal safeguards moeten inbouwen om zelfs infiltranten van de NDP goed werk te laten doen voor de beweging. 

Hieronder geven we een mogelijke schets van een organisatiestructuur. Maar voor een pinda kan een andere, briljante, structuur worden ingeruild..

De basis voor organisatievorming   De basis om tot de beweging te kunnen behoren is het uitdrukking geven aan een sentiment: meedoen aan vernieuwing van de Surinaamse samenleving. Iedereen die daaraan wil meewerken, kan zich aansluiten. Vernieuwing betekent dus werken aan de het verslaan van de NDP in de verkiezingen en het aan de macht brengen van nieuwe frisse mensen.
De leiding   De drijvende kracht achter de beweging is een herkenbare leiding. Die leiding zal zich moeten opwerpen. Ze zal niet gekozen worden, omdat er nog geen structuur is. Het GS zal die structuur niet ontwikkelen, omdat de partijen eerst een koehandel zullen willen voeren die uiteindelijk de beweging zal killen (dat is feite de afgelopen drie weken gebeurd!).

Als het duo Telting/Jharap zich als leiding opwerpt van een nieuwe beweging dan zal daaromheen een organisatie worden gebouwd. Het is de vraag of ze in staat zijn hun moreel gezag verder uit te bouwen en een team van eerlijke en integere mensen om zich heen te verzamelen.

Schaduwkabinet   De situatie leent zich ervoor om nu een schaduwkabinet te vormen die in de verkiezingen het brede boegbeeld van de beweging vormt. Het schaduwkabinet vervult twee functies:
  • Het is een focuspunt voor de massa. Zij weet wat voor vlees ze in de kuip heeft. Het is haar huidige en toekomstige leiding.
  • Het is tevens het team dat leiding geeft aan de verkiezingscampagne.
Formele structuren
Vorming schaduwkabinet   Al heel vroeg kan een schaduwkabinet gevormd worden door het duo met de toekomstige ministers. Dit kabinet zal de beweging en de campagne leiden.

In het document van het GS – contouren uitvoeringsprogramma van een Interim (Zaken) Kabinet – zijn 14 prima criteria genoemd voor de selectie van leden voor een schaduwkabinet. Die kunnen zo toegepast worden. Twee daarvan springen eruit, omdat het directe toetsing mogelijk maakt, namelijk:

  • Bereid zijn inzage te geven in zijn/haar financiële en economische activiteiten en positie tot aan het moment van benoeming in het zakenkabinet. De beweging zal de informatie hierover moeten publiceren en alle andere partijen uitdagen om hetzelfde te doen voor hun toekomstige ministers. Het is een uitstekend instrument om integriteit van de eigen mensen te toetsen. Ze lopen het risico ontslagen te worden als ze verkeerde informatie blijken te geven. Bovendien is het een ook een goed propaganda-instrument in de campagne.
  • Bereid zijn gedurende zijn/haar zittingsperiode geen nevenberoepen en/of functies te zullen bekleden. Dit is een toetsingscriteria achteraf. Maar hieraan kan worden toegevoegd: de ministers leggen schriftelijk vast (met een publieke ondertekening van een contract met de beweging) dat ze gedurende hun ministersschap direct noch indirect (via familieleden of vrienden) hun vermogen mogen laten toenemen anders dan via hun salaris als minister. Eventuele zakelijke activiteiten moeten ondergebracht worden in een onderneming of stichting waaraan zij tijdens hun ministerschap noch direct noch indirect betrokkenheid mogen hebben. Koppel hieraan de toezegging om reeds in het eerste jaar een Wet Openbaarheid Bestuur aan het parlement voor te leggen waarin iedere burger het recht krijgt om overheidsinformatie te controleren, dus ook de publieke handel en wandel van de minister.
Het contouren document van het GS – overigens een fris, helder en scherp document – biedt veel aanknopingspunten voor de beweging. Het kan in feite zo het programma zijn van de beweging. Geen geklets, maar een kort en helder programma dat bovendien praktisch uitvoerbaar is, als de wil en de kracht er maar is om dit te doen.
Organogram   De eerste fase van organisatievorming is dat een leiding zich opwerpt om een beweging op te bouwen.

De tweede fase is de vorming van een team van deskundigen die de toekomstige ministeries zal leiden.

De derde fase is de mobilisatie van mensen voor de beweging. Een campagne om mensen over te halen om een actieve bijdrage te leveren. Maar dan moet er al een blauwdruk liggen voor een structuur. Hieronder volgt een voorbeeld in de vorm van een organogram. Voor een pinda kunnen andere voorbeelden worden bedacht.

One-issue beweging   Een one-issue beweging moet een platte organisatie hebben met weinig hiërarchische lagen en korte communicatielijnen.

In feite kan worden volstaan met twee lagen. Een leiding (duo met schaduwkabinet vormen het bestuur van de beweging) en daaronder zijn het campagneteams (onderafdelingen in een lijnorganisatie). De leiding heeft twee staffuncties (een secretariaat en een denktank)

Zeven teams   We noemen enkele teams die op het tweede niveau zouden kunnen opereren:
  1. Campagne-team personeel.
  2. Team communicatie
  3. Team financiën.
  4. Team buitenlandse relaties
  5. Team mobilisatie
  6. Team logistiek
  7. Team veiligheid.
Hieronder werken we hun taken uit inclusief die van secretariaat en denktank. We beginnen eerst met de functie en taken van de leiding.
De leiding   Functie

Het richting geven aan de beweging zowel inhoudelijk als organisatorisch. 

Taken

Inhoudelijk richting geven

  • De strategie en taktiek bepalen (wat zijn de stappen die de komende maanden genomen moeten worden en hoe moeten ze gepland worden).
  • Het uitvoeren van een mobilisatie- een aanvalsplan (zie bijlage 1 over strategie en bijlage 2 over organisatie)
Organisatorisch
  • Het leiden van de proejctorganisatie in al haar onderdelen, maar dan op hoofdlijnen. Er moet veel gedelegeerd worden.
  • Het motiveren van mensen om zich in te zetten, zich thuis te voelen, fouten te mogen maken en zelf correcties te kunnen plegen. Kortom, het zijn teambuilders en democraten die mensen uitnodigingen om meningen te vormen en te ontwikkelen en daarvan de beste te gebruiken ten bate van de beweging.
Team personeel   Functie

Het werven, selecteren, trainen en inzetten van mensen die zich aanmelden om actief te zijn.

Taken

Werving

  • Strikt genomen gebeurt dit niet door dit team, maar door de algemene activiteiten, waarvan naar onze verwachting het resultaat is dat veel mensen zich zullen aanmelden.
Selectie
  • Het voeren van een intake-gesprek aan de hand van een intake-formulier waarin o.a. is opgenomen naam, adres, telefoon, computerbezit, internet-aansluiting, beschikking over een cellulair, opleidingsniveau, vaardigheden, transportmiddel, lid van culturele, sport en andere organisaties.
  • Het voordragen van personeel voor andere teams.
  • Het opstellen van dagrapporten voor de leiding over de aanmeldingen (invoer van de formulieren in de computer, uitdraaien naar sorterings en/of selectiecriteria).
Training
  • Het opzetten en uitvoeren van korte scholingsprogramma’s, bijvoorbeeld over hoe de organisatiestructuur van de beweging eruit ziet, de basisuitgangspunten en de strategie.
  • Het opzetten van trainingsprogramma’s (invoer gegevens in de computer), leren omgaan met de telefoon (hoe mensen te woord te staan) etc. Voor verschillende doelgroepen binnen de beweging kunnen verschillen programma’s worden opgezet.
  • Het trainen van trainers. Er moeten niet alleen programma’s worden opgezet, maar ook mensen gezocht worden om de training te kunnen geven.
Team communicatie   Functie

Het uitvoeren van een communicatiebeleid. Het team heeft een technische taak. Het zet niet een communicatiebeleid op, maar het voert deze uit. De inhoud van de communicatie wordt op het niveau van de leiding in samenspraak met de denktank gevormd. Daar wordt aangegeven wat geproduceerd moet worden. Vervolgens gaat een team van specialisten aan de slag (schrijvers, fotografen, vormgevers, radioverslaggevers, cameramensen, geluidsmensen etc).

Taken

Aanspreekpunt voor de media

  • Het organiseren van periodieke persconferenties (wekelijks, dagelijks).
  • Het organiseren van interviews.
  • De logistieke begeleiding van de binnen- en buitenlandse media (afspraken om te filmen, meereizen met campagne-teams etc).
Productie printmateriaal
  • De productie van een basisdocument. Gedacht kan worden aan een magazine-achtige A4 boekje, net een tijdschrift, waarin veel visueel materiaal wordt gebruikt om de centrale boodschap te communiceren (interviews met mensen van verschillende beroepen en etnische groepen, grafieken over het wanbeleid, foto’s, het programma van de beweging etc). Idee voor een opzet hiervan volgt als duidelijk is dat de beweging van de grond komt. Het moet aantrekkelijk genoeg zijn om te bewaren in huis. Het moet modern zijn, informatief, leuk, helder geschreven, een multi-etnische uitstraling hebben en heel goed vormgegeven. Dit moet bij de start van de campagne geproduceerd worden.
  • De productie van een verkiezingskrant met aanwijzingen hoe te stemmen, op wie te stemmen en de laatste informatie voor het stemmen (moet maximaal drie weken voor de campagne gedistribueerd zijn).
  • De productie van stickers en vlaggen.
Productie buitenreclame
  • De productie van billboards met aansprekende teksten.
  • Het laten beschilderen of bestickeren van auto’s, bussen en andere transportmiddelen
Productie geluidsmateriaal
  • De productie van geluidscassettes met promotie-boodschappen of reacties van de leiders op politieke ontwikkelingen.
  • De productie van contra-reclame: het compileren van geluidsfragmenten van de coalitie-partijen waar ze zich te schande brengen (uitspraken van Bouterse tegen Wijdenbosch en omgekeerd, uitglijders van de kopstukken met hun politieke uitspraken)
Productie video-materiaal
  • De productie van contra-reclame: het compileren van videofragmenten van de coalitie-partijen waar ze zich te schande brengen (uitspraken van Bouterse tegen Wijdenbosch en omgekeerd, uitglijders van de kopstukken met hun politieke uitspraken). Het in beeld brengen van de verloedering van de samenleving als gevolg van het NDP-beleid.
  • De productie van videocassettes met promotie-boodschappen of reacties van de leiders op politieke ontwikkelingen.
Productie website
  • Het opzettten en onderhouden van een website op internet in het Nederlands en Engels.
Opzetten van propaganda-teams
  • Het trainen van mensen die als propagandisten willen fungeren om het programma van de beweging toe te lichten en uit te leggen waarom ze op de beweging moeten stemmen. De werving gebeurt i.s.m. het team personeel.
  • Het uitzetten van trajecten waarin deze propagandisten een rol kunnen spelen (organisatie buurtvergaderingen, op werkplekken in scholen, kantoren en bedrijven etc).
  • Het opvangen van de ervaringen van de propagandisten en het verwerken van de informatie tot (mondelinge) rapporten over het verloop van de propaganda. 
Team financiën   Functie

Het voeren van een financieel beleid voor de beweging.

Taken

De werving van financiële middelen

  • Om te voorkomen dat de beweging gekaapt wordt door rijke zakenmensen, zou een regel van doorzichtigheid (transparantie) kunnen worden ingevoerd. De beweging zal wekelijks een lijst publiceren van donaties in geld en andere middelen, zodat bekend is wie de beweging ondersteunt. Bij de werving zal duidelijk gemaakt worden dat een steunverlening geen rechten kunnen worden geclaimd. Het is een bijdrage om het land weer op orde te krijgen, en geen omkoopmethode. De donateurs moeten van tevoren op de hoogte worden gebracht van deze regel. Het kan ertoe leiden dat meer mensen uit de midden- en hogere klasse willen doneren evenals bedrijven die eerlijk zaken willen doen. Het is best mogelijk dat met deze methode meer geld wordt opgehaald, dan bij de methode waarbij bedrijven benaderd worden in achterkamers. Het wordt zeker gemakkelijker om in Nederland geld te werven (familieleden, derde wereldorganisaties etc). Bovendien is dit een politiek instrument waarbij de integriteit van de beweging in het vizier komt. Laten de andere partijen ook publiceren wat hun inkomsten zijn.
Het voeren van een financiële administratie
  • Het voeren van een boekhouding.
  • De productie van tussentijdse balansen en resultatenrekeningen. Dit is een politiek instrument om aan te geven dat de beweging transparant is en er geen financiële voordelen vastkleven voor deze of gene.
  • Een ander politiek instrument is de productie van gegevens over de gekapitaliseerde inzet van mensen en groepen
Het opstellen van budgetten voor de activiteiten
  • Voor de activiteiten moeten begrotingen worden gemaakt, opdrachten worden uitgegeven, betalingen worden verricht, onderhandelingen worden gevoerd over kortingen etc.
Team buitenlandse contacten   Functie

Het opbouwen en onderhouden van relaties met buitenlandse regeringen en groeperingen

Taken

  • Het leggen van contacten met de ambassade om regelmatige briefings af te spreken.
  • De productie van een Engelstalige informatiebrochure over de beweging
  • Het inventariseren van internationale contacten die van belang zijn voor de beweging.
  • Nederland neemt een speciale plaats in vanwege de grote Surinaamse gemeenschap. Vanaf het begin moet de beweging buitenlandse relaties opbouwen. Die heeft ze tijdens en na de campagne hard nodig. Nederland is daarbij een belangrijke partner. Er moet een vertegenwoordiger in Nederland worden gezocht die in staat is om mensen uit verschillende sociale geledingen achter de beweging te krijgen (fondswerving!). Daarnaast moeten contacten gelegd worden met de Nederlandse politieke partijen, media, maatschappelijke groeperingen en de regering. Vanuit Nederland moet het geluid komen dat de hulpkraan open gaat als de beweging aan de macht komt. Daaraan moet hard getrokken worden omdat dat een cruciale rol kan spelen bij de verkiezingen. Daar moet een professioneel werkapparaat worden opgebouwd t.b.v. het werven van fondsen en politieke steun.
Team mobilisatie   Functie

Het organiseren van mobilisatie-bijeenkomsten.

Taken

  • Het organiseren van huis-aan-huis bezoeken om propaganda-materiaal te distribueren, mensen te mobiliseren om actief te worden en ze op te roepen om op de beweging te stemmen.
  • Het organiseren van buurtbijeenkomsten op kleine schaal.
  • Het organiseren van grote openbare bijeenkomsten in de districten en in de stad volgens vastedraaiboeken.
  • Het organiseren van bijeenkomsten in het binnenland waar 10 zetels te winnen zijn.
  • Het organiseren van telefooncirkels waarbij mensen gericht gebeld worden om ze te overtuigen om op de beweging te stemmen en mee te doen met de campagne. De resultaten hiervan worden geregistreerd.
  • Het organiseren van discussiebijeenkomsten met culturele, sport, maatschappelijke en andere organisaties over de doelstellingen van de beweging.
Team logistiek   Functie

Het organiseren van de logistiek voor de verkiezingscampagne.

Taken

  • Het inventariseren van beschikbaar materiaal:
  • Wie stelt welk vervoermiddel wanneer en voor hoe lang beschikbaar inclusief chauffeur.
  • Wie stelt welke communicatiemiddelen beschikbaar en waarvoor (geluidsinstallaties, videoschermen of grote televisiescomputers, cellulair, telefoon etc).
  • Het aangeven van het ontbrekende materiaal dat nodig is voor een goede logistieke operatie.
  • Het organiseren van transport, voeding voor vrijwilligers, emotionele opvang door deskundige mensen tijdens stresssituaties etc.
Veiligheid   De bijzondere situatie in Suriname is dat steeds rekening gehouden moet worden met geweld en intimidatie. Er moet een team zijn die zich hiermee bezig houdt.

Functie

Het monitoren van de veiligheidssituatie in het land.

Taken

  • Het verzamelen van informatie over de gewapende macht inclusief paramilitaire groepen.
  • Het ontwikkelen van een netwerk van contacten binnen de gewapende macht op verschillende niveaus.
  • Indien nodig het opzetten van beveiligingsteams die bij openbare bijeenkomst de veiligheidssituatie onderzoekt en zelf personen kan beveiligen.
Het secretariaat   Zie verder bijlage 3 over het werkapparaat.
De denktank   De projectleiding is over het algemeen met twee zaken bezig:
  • Het bewaken van de hoofdlijnen.
  • Het leiden van een werkapparaat.
Maar bij alle projecten is het probleem de mobilisatie van intelligentie en creativiteit. Het ontwikkelen van ideeën en het bedenken van concrete stappen om het proces richting te geven.

Een goed middel om die mobilisatie te bewerkstelligen is het opzetten van een denktank. Dat is een netwerk van deskundigen die ingeschakeld kunnen worden om problemen op te lossen en vervolgstappen voor te bereiden.

We stellen met opzet dat het gaat om een netwerk, niet persé om een vaste groep mensen.

Nu zijn er tal van technieken om creativiteit te stimuleren (brainstormsessies, panels, metaplan sessies en andere Delphi-achtige methoden). De kern van die methoden is dat ideeën worden gegenereerd door mensen die niet persé een rol spelen in de besluitvorming over de vraag of die ideeën daadwerkelijk gebruikt zullen worden.

In de campagnes van Clinton, Blair en Barak - en niet alleen daar - is gewerkt met de methode waarbij reacties van de opponenten worden gesimuleerd in sessies van een denktank. Anders gezegd, een groep mensen houdt zich nadrukkelijk bezig met het bedenken van acties van de tegenpartij als reactie op de beweging of als een manier om zelf een andere richting te geven aan de politieke strijd. Het doel van deze exercitie is tweeledig:

  • Steeds proberen te volgen wat de strategische en tactische zetten zijn die de tegenpartijen zetten. Hun logica en motieven worden daardoor steeds duidelijker in de loop van het proces.
  • Zelf pro-actief reageren en wel zodanig dat met bepaalde acties opzettelijk reacties worden uitgelokt die de tegenpartij in verlegenheid brengen.
Daarnaast kan het netwerk ingeschakeld worden voor analyse-doeleinden. Voorbeelden:
  • Iemand moet als speciale taak hebben het opsporen en opslaan van compromitterende uitspraken en handelingen van de opponenten compleet met beeld en geluidsfragmenten. Die is daardoor deel van de denktank omdat hij of zij iedere dag weer de database aanvult en bekijkt op bruikbaar materiaal voor de volgende dag.
  • Er moeten ook mensen zijn in het netwerk van de denktank die problemen van andere teams kunnen oplossen (logistiek, propaganda etc).