De ontwikkeling van de bank

De bedrijfsomvang, gemeten naar de balanstelling, bedroeg aan het einde van het verslagjaar Srg 23,7 miljard, een stijging weergevende van Srg 2,1 miljard oftewel 10% ten opzichte van eind 1996. De toename van het balanstotaal is aan de actiefzijde vooral terug te vinden in twee posten t.w. Liquide middelen en Vorderingen op klanten.

De kredietverlening (vorderingen op klanten) groeide in het verslagjaar met Srg 934 miljoen tot ruim Srg 9,8 miljard. In voorgaande jaren was sprake van een grotere groei. De lage groei is het gevolg geweest van een flauwe kredietvraag terwijl een bewust beleid werd gevoerd om uitzettingen in bepaalde sectoren niet te vergroten. Prioriteit werd in het verslagjaar gegeven aan sanering boven groei van de kredietportefeuille.

Aan de passiefzijde van de balans gaf de post "Andere schulden", waaronder overwegend girale tegoeden van klanten worden geadministreerd, de grootste stijging te zien nl. Srg 1,2 miljard of te wel 14%.

De spaargelden gaven een groei te zien van Srg 740 miljoen of wel 6,9%, hetgeen lager was dan in de voorgaande 2 jaren. Mogelijkerwijs is dit een gevolg van het toen nog manifest zijnde verschijnsel "near banking".

In de overige balansposten zowel aan de actief- als aan de passiefzijde hebben zich geen opvallende wijzigingen voorgedaan.

Onderstaand volgt een overzicht van de kredietverlening naar sectoren. De gekozen indeling komt overeen met die van de Centrale Bank van Suriname (bijlage V van dit verslag).

Kredietverlening naar sectoren (in miljoenen Sur.guldens)

De financiering van de agrarische sector waartoe o.a. de rijstsector behoort vertoonde een relatieve daling die samen hangt met de problematiek die manifest is in de laatstgenoemde subsector.

De groei in de kredietverlening werd vooral gerealiseerd in de handel en in de industrie.

Van de totale kredietportefeuille stond ultimo 1997 ca. 39,7% uit in de direct productieve sectoren.

Het zichtbare eigen vermogen bedroeg aan het einde van het verslagjaar ca. Srg 1,2 miljard, een groei t.o.v. 1996 van Srg 221,1 miljoen of te wel 23,7%.

Deze groei is minder dan in 1996 hetgeen een gevolg is van de lagere winst.

Aan de Algemene Reserve werd een bedrag van Srg 220,2 miljoen toegevoegd tot een niveau van Srg 732,7 miljoen, hetgeen een toename van 43% betekent.

De capital ratio - zijnde het aandeel van het zichtbare eigen vermogen in de balanstelling - kwam op 4,9%, een lichte verbetering ten opzichte van 1996 (4,3%).

Bij de beoordeling van de capital ratio moet rekening gehouden worden met de specifieke kenmerken van een aantal actiefposten, die praktisch risicoloos zijn, zoals Liquide middelen, waaronder het tegoed bij de Centrale Bank van Suriname, en Vorderingen op kredietinstellingen, waaronder eerste klasse buitenlandse banken. Het zichtbare eigen vermogen in procenten van de vorderingen op klanten bedroeg 11,8%.

Onze bank voldoet aan de door de Centrale Bank van Suriname gestelde solvabiliteitsnorm, die in belangrijke mate is gebaseerd op de BIS-ratio systematiek, zoals neergelegd in het Bazelse akkoord en op de Caricomvoorschriften terzake.

De zogenaamde buiten-balansposten, die vanwege hun risico invloed hebben op de solvabiliteitstoetsing, zijn in het verslagjaar met Srg 220,4 miljoen afgenomen tot een bedrag van Srg 911,7 miljoen, een daling opleverende van 19,5%.

De afname lag voornamelijk in de vermindering van de verplichtingen uit hoofde van onherroepelijke accreditieven.

De aandelen van de Hakrinbank behoren tot de veel gevraagde fondsen, waarin op de effectenbeurs regelmatig transacties plaatsvinden. De slotnotering aan het einde van het verslagjaar van de Hakrinbank aandelen was 7600%.

Kerncijfers aandelen Hakrinbank (in Sur.guldens)

Eind 1997 was het aantal uitstaande aandelen 6.400.000.

Geconsolideerde resultaten

De nettowinst nam in het verslagjaar af met Srg 92,1 miljoen en bedroeg Srg 322,1 miljoen. De afname was het gevolg van kostenstijging terwijl de baten uit het vreemde valutabedrijf (resultaat uit financiële transacties) een teruggang vertoonden.

De personeelskosten stegen met meer dan Srg 160 miljoen (15,5%) terwijl ook de overige bedrijfslasten een significante toename (14%) vertoonden. De post "Waardeveranderingen van vorderingen" vertoonde een toename naar Srg 605,1 miljoen, hetgeen met name een gevolg was van de noodzakelijke afwaardering van sommige posten en de groei van de kredietportefeuille.

De afname van het resultaat uit financiële transacties kan verklaard worden door de herwaardering in 1996 van de vreemde valutapositie van de bank.

De bedrijfsopbrengsten in totaliteit gaven een bescheiden groei te zien van Srg 127 miljoen of te wel 4,5% tot Srg 2,9 miljard.

De bedrijfslasten zonder de post Waardeveranderingen van vorderingen bedroegen Srg 1,8 miljoen, een stijging opleverende van Srg 200 miljoen t.o.v. 1996 oftewel 14,4%. De totale lasten stegen met 20% tot Sf 2,5 miljard.

Uit het bovenstaande blijkt dat het groeitempo van de lasten dat van de baten duidelijk overtroffen heeft, waardoor de baten/lastenratio in het verslagjaar een teruggang vertoonde van 1,39 naar 1,21. Deze ontwikkeling is een zorgelijke, omdat het voor een bank een gebiedende eis is dat een gezonde winstgroei wordt gerealiseerd, dit met het oog op de noodzakelijke ruime winstinhouding i.v.m. de vereiste investeringen die gedaan moeten worden in equipment etc. ter opvoering van de efficiency van de bedrijfsvoering en ter handhaving en uitbouw van de marktpositie. Dit is een dringende noodzaak wil de Hakrinbank in staat zijn te kunnen voldoen aan de eisen van gezond bankieren op weg naar het millenium en daarna. Kostenbeheersing, met name ten aanzien van de loonkosten, is dus van cruciaal belang.

Ontwikkelingen in de resultatenrekening (Bedragen in miljoenen Sur.guldens)

Het bedrijfsresultaat vóór belastingen daalde met 34,8% tot Srg 519,5 miljoen.

Hierover was aan inkomstenbelasting Srg 197,4 miljoen verschuldigd, waardoor er een nettowinst overbleef van Srg 322,1 miljoen (1996: Srg 414,2 miljoen).

Het winstverdelingsvoorstel van de Raad van Commissarissen omvat per aandeel:

1. een interimdividend in contanten van Srg 7,52 (reeds uitgekeerd);
2. een slotdividend in contanten van Srg 10,48. Hierdoor komt het totaal dividend op Srg 18 per aandeel, hetgeen een dividendpercentage oplevert van 240. Dit komt wat de uitkomst betreft overeen met een uitkeringspercentage van 31,6%. Met het dividendvoorstel in contanten is een bedrag gemoeid van Srg 101,9 miljoen. Naast het dividend in contanten stelt de Raad van Commissarissen voor een uitkering van 13% in aandelen ten laste van de agioreserve of te wel Srg 0,98 per aandeel van Srg 7,50.
3. toevoeging aan de Algemene Reserve Srg 220,2 miljoen.

Administratieve organisatie

In oktober 1996 vond de ingebruikname plaats van het zeer moderne International Comprehensive Banking System (ICBS) bankpakket van Fiserv, een in Orlando Florida gevestigd software bedrijf waardoor nagenoeg het totale administratieve bankgebeuren van onze bank werd geautomatiseerd.

Hieraan gekoppeld werd een nieuwe computer, de A.S.400, in gebruik genomen.

Het is voor de hand liggend, dat alsgevolg van deze belangrijke en moderne ontwikkelingen de interne organisatie doorgelicht en heringericht moest worden ten einde de bedrijfsefficiency te vergroten en maximaal rendement uit de investering te halen.

Samen met K.P.M.G. Management consultants werd daarom in het verslagjaar het project "Herinrichting en vastlegging van de administratieve organisatie en Interne Controle" opgestart en succesvol afgerond. Door de invoering van het ICBS systeem en de gewijzigde taakstelling van de Interne Accountants Dienst (voorheen Afdeling Interne Controle) is een groot aantal zaken veranderd en voldeden de oude procedures en richtlijnen niet meer. Deze zijn dan ook herzien.

Naast de daarnet genoemde gewijzigde taakstelling van de Interne Accountants Dienst (IAD) is ook een nieuwe afdeling uit dit project voortgekomen, de afdeling Administratie en Management Informatie (AMI), die als hoofdtaken heeft budgettering, management informatie en rapportage en cost management. Met de implementatie van dit project is de interne organisatie versterkt, terwijl ook de dienstverlening naar het publiek toe kon worden verbeterd.

Afdeling Binnenland

De hierboven vermelde ingebruikname van het Fiserv ICBS bankpakket heeft de efficiency van de organisatie rond het binnenlands betalingsverkeer enorm verbeterd.

Bij het kassagebeuren vonden er ingrijpende organisatorische veranderingen plaats die vooral van invloed zijn geweest op de administratieve verwerking.

De ingebruikname van onze ATM's die al langer dan een jaar op onze kantoren in Paramaribo geinstalleerd zijn alsmede de invoering van het P.O.S. betalingssysteem t.b.v. onze clienten heeft in het verslagjaar stagnatie ondervonden alsgevolg van het niet nakomen van afspraken door derden.

Kostenstijgingen alsmede de toegenomen uitgaven i.v.m. de voortschrijdende automatisering vereisen een voortdurende monitoring van de kosten van de dienstverlening van het binnenlands bedrijf dat momenteel nauwelijks kostendekkend is.

Het buitenlands bedrijf

De vertraging in de beschikbaarstelling van interventiemiddelen - gedurende korte tijd tegen de koers van Srg 426,-- - alsmede de tijdelijke bandbreedte van 5% bij vrije markt transacties hebben geleid tot afname van het volume van buitenlandse transacties. Door treasury activiteiten kon gedeeltelijk toch aan de vraag naar deviezen van clienten voldaan worden.

Op verzoek van de Centrale Bank van Suriname werden in het verslagjaar ook de opbrengsten van de niet-traditionele exportproducten afgerekend tegen de Centrale Bank van Suriname koers.

Nationale Trust- en Financierings Maatschappij N.V.

Het in beheer zijnde vermogen steeg in het verslagjaar met Srg 42,1 miljoen tot Srg 159,6 miljoen, een stijging van 35,8%.

De laatste 5 boekjaren geven het volgende beeld te zien:

Vermogensbeheer (in miljoenen Srg)

Alhoewel er sprake is van een grote woningnood in ons land verkeert de onroerend goed markt in een diep dal. Deels liggen de hoge financieringskosten hieraan ten grondslag, alsook de hoge bouw- en constructiekosten, waardoor het voor vele inkomensgroepen onmogelijk is om een hypothecaire lening binnen een redelijk gestelde termijn af te lossen.

De uitzettingen in het afgelopen boekjaar hadden meer betrekking op de financiering van bedrijfspanden.

De debetrente werd in navolging van de renteontwikkeling bij het bankbedrijf ingaande 15 december 1997 met 4 procentpunten verlaagd.

Objectfinanciering

De activiteiten m.b.t. de huurkoopfinanciering gedurende de afgelopen vijf boekjaren geven het volgende beeld:

	1997	1996	1995	1994	1993
Aantal contracten	200	448	445	481	439
	in Sf milj.	in Sf milj.	in Sf milj.	in Sf milj.	in Sf milj.
Gefinancierd bedrag	485,4	798,8	840,9	335,1	46,9
Personenauto's, bussen, trucks	369,4	509,2	459,5	170,8	30,7
Zwaar materieel, diversen	116,0	289,6	381,4	164,3	16,1
Gemiddeld bedrag per contract (in duizenden Sur.guldens)	2.426,9	1.782,4	1.889,8	696,7	106,7

Een groot deel van onze portefeuille bestaat uit leningen die in het district Nickerie zijn verstrekt en financiering van landbouwwerktuigen en transportmiddelen betreffen.

De daling van het gefinancierd bedrag en het aantal contracten is vooral een gevolg van de malaise in de rijstsector waardoor de kredietvraag sterk terugviel.

In het verslagjaar werden diverse contracten in Nickerie herschreven en nieuwe aflossingsafspraken gemaakt gebaseerd op de bijgestelde cashflow prognoses. Het bleek ook noodzakelijk bepaalde uitzettingen af te waarderen. Aan sanering van de kredietportefeuille, vooral die van Nickerie, werd de hoogste prioriteit gegeven. De problematiek in de rijstsector maakte dat geen gemakkelijke opgave.

Personalia

Het personeelsbestand is in 1997 als volgt gemuteerd:

aantal

medewerkers begin 1997 247

in dienst genomen 5

de dienst verlaten 13

medewerkers eind 1997 239

Eind 1997 waren 128 vrouwelijke en 111 mannelijke medewerkers in dienst.

In het verslagjaar kwam de heer Ing. N.Mahabier als stafmedewerker op de afdeling automatisering onze gelederen versterken. In 1997 mochten de volgende medewerkers hun dienstjubileum bij onze bank herdenken:

Jubilarissen met een diensttijd van 12½ jaar:

De heer Drs.J.Bousaid - Onderdirecteur

Mevrouw R.Bisambher - Afdeling Huishoudelijke dienst, filiaal Nickerie

Jubilarissen met een diensttijd van 25 jaar:

Mevrouw G.Irving - Afdeling Kassierderij

De heer M.Sardjo - Nationale Trust- en Financierings Mij N.V.

De heer S.Soekhlal - Afdeling Technische Dienst

Jubilarissen met een diensttijd van 30 jaar:

De heer Mr.F.Thijm - Plaatsvervangend directeur

De heer E.van Lierop - Hoofd afdeling Binnenland

Mevrouw H.leysner-Hassel - 1ste assistent filiaal Latour

Mevr.W.Djodikromo-Sarman - assistent filiaal Nieuwe Haven

De heer Th.Sanches - Onderhoofd afdeling E.D.P.

Mevr.Mr.R.Wijdenbosch - Filiaalhouder filiaal Flora

Jubilaris met een diensttijd van 35 jaar:

Mevrouw M.Lie A Njoek-Woei A Tjoen - Hoofd afdeling Buitenland

Jubilarissen met een diensttijd van 40 jaar:

De heer I.Ramtahalsing - Onderdirecteur

Mevrouw L.Jong Baw - Hoofd Personeels- en Algemene Zaken

In het verslagjaar verlieten de volgende medewerkers onze dienst wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd:

De heer Drs.Th.van Philips

De heer I.Ramtahalsing

De heer E.van Lierop

Mevrouw G.Blackman

Mevrouw R.Williams-Ruperti

De heer Drs.Th.van Philips werd in juli 1975 met de eindverantwoordelijkheid als directeur van de vennootschap belast. Als zodanig heeft hij een zeer belangrijke bijdrage geleverd aan de opbouw van de bank na de in 1973 doorgevoerde reorganisatie. Onder zijn periode als directeur werden er diverse belangrijke projecten gerealiseerd die van groot belang waren voor de verdere ontwikkeling van de bank.

De heer I.Ramtahalsing heeft na een veertigjarige loopbaan bij onze bank per 1 april 1997 de dienst met pensioen verlaten. Zoals reeds in het jaarverslag van 1996 vermeld heeft hij gedurende deze periode grote diensten aan onze bank bewezen.

De heer Ch.van Lierop heeft in zijn dertigjarige loopbaan op vrijwel alle afdelingen van de bank gewerkt. Hij behoorde daardoor tot de kleine selecte groep die de administratieve en organisatorische opzet tot in de kleinste details kende. Hij was een zeer loyale medewerker op wie nimmer tevergeefs een beroep werd gedaan.

Mevrouw Blackman was werkzaam bij de huishoudelijke dienst. Wij hebben haar ervaren als een zeer rustige medewerkster die haar taak nauwgezet verrichtte.

Mevrouw R.Williams heeft haar krachten gedurende 27 jaren aan onze bank gegeven. Zij is vanaf haar indiensttreding werkzaam geweest aan de kassa en behoorde tot een der besten. Zij was een uitermate rustige en sympatieke persoonlijkheid die met een ieder zowel client als collega heel goed overweg kon.

In memoriam

Op 5 januari 1997 werd onze medewerker de heer S.Debisarun, na een kortstondig ziekbed tot hoger leven opgeroepen. Gedurende zijn gehele diensttijd van ruim 25 jaar is hij werkzaam geweest op de afdeling Expeditie.

Als een donderslag bij heldere hemel vernamen wij op 8 mei 1997 het plotselinge overlijden van de heer H.Pique. Hij was medewerker van de Technische dienst en had op de dag van zijn overlijden zijn werkzaamheden normaal verricht. Hij bereikte de leeftijd van 27 jaar en had een diensttijd van 6 jaar.

Geheel onverwachts kwam ook het overlijden van onze stafmedewerker de heer S.Sital op 21 juli 1997 Filiaalhouder van ons filiaal Tourtonne op de leeftijd van 41 jaar.

Zijn dienstverband bij onze bank heeft in totaal 22 jaar geduurd.

In het verslagjaar moesten wij eveneens twee gepensioneerden ten grave dragen t.w. de heer M.E.Meynaar, overleden op 23 september en werkzaam geweest bij onze dochteronderneming

De Nationale Trust- en Financierings Mij N.V. en Mevrouw L.Manberg van de huishoudelijke dienst op 9 september 1997. Zij hebben respectievelijk 12 jaar en 29 jaar bij onze bank gewerkt.

Sluiting Bijkantoor Molenpad

Met ingang van 15 juli 1997 werd het bijkantoor Molenpad om organisatorische redenen gesloten. Dit bijkantoor, dat ons tweede filiaal in Paramaribo is geweest, werd op 12 december 1968 voor het publiek geopend op welk moment het zeer zeker in een behoefte voorzag.

De clienten van dit kantoor werden in de gelegenheid gesteld gebruik te maken van de dienst-verlening van ons nabij gelegen filiaal Nieuwe Haven of van het hoofdkantoor.

Tot slot wensen wij onze medewerkers van harte te bedanken voor de uitstekende wijze waarop zij zich in het verslagjaar van hun taak hebben gekweten.

Paramaribo, 31 juli 1998

Waarnemend Directeur:

Mr.F.W.M.Thijm

Accountantsverklaring

Wij hebben de in dit rapport opgenomen jaarrekening 1997 van de Hakrinbank N.V. te Paramaribo gecontroleerd. De jaarrekening wordt opgesteld onder verantwoordelijkheid van de leiding van de huishouding. Onze verantwoordelijkheid is het op basis van onze controle geven van een oordeel over de jaarrekening.

Werkzaamheden

Onze controle is verricht in overeenstemming met algemeen aanvaarde richtlijnen voor accountantscontrole. Conform zulke richtlijnen dient de controle zodanig te worden gepland en uitgevoerd, dat wij een redelijke mate van zekerheid verkrijgen dat de jaarrekening geen onjuistheden van materieel belang bevat. Een controle omvat onder meer het onderzoek door middel van deelwaarnemingen van de informatie ter onderbouwing van de bedragen en de

toelichtingen in de jaarrekening. Tevens omvat controle een beoordeling van de grondslagen van de financiële verslaggeving die bij het opmaken van de jaarrekening zijn toegepast en van belangrijke schattingen die de leiding van de huishouding daarbij heeft gemaakt, alsmede de evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat onze controle een deugdelijke grondslag vormt voor ons oordeel.

Oordeel

Wij zijn van oordeel dat deze jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samen-stelling van het vermogen op 31 december 1997 en van het resultaat over 1997 in overeenstemming met algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving.

Paramaribo, 31 juli 1998

K P M G Accountants N.V.

HAKRINBANK N.V.