DE US-DOLLAR ALS MUNTEENHEID VAN SURINAME!



Het onderhavige artikel is slechts bedoeld als een eerste aanzet voor een bredere discussie inzake de toekomst van de Surinaamse economie. De auteurs merken eveneens op dat een dergelijk ambitieus, maar haalbaar, project vele nuanceringen vergt die niet volledig verwerkt kunnen worden in dit artikel vanwege de complexiteit. Dit artikel is een concrete propositie om uiteindelijk geheel over te stappen van de Surinaamse gulden naar de us-dollar als wettig betaalmiddel in de Republiek Suriname.

Ten einde een gehele dollarisering van de Surinaamse economie te bewerkstelligen zullen er een aantal fundamentele beslissingen genomen moeten worden door de Surinaamse bevolking en de gekozen leiders. Het spreekt voor zich dat de huidige staat van financien geen basis biedt om te dollariseren aangezien de Surinaamse munt thans in hoge mate beweeglijk is. Deze koersontwikkeling is overigens niet uniek voor Suriname. Immers inde jaren zestig, zeventig en zelfs tot midden jaren tachtig hebben diverse ontwikkelingslanden door een matig doordacht economisch beleid en niet adequaat geanticipeerd op veranderende wereldmarktomstandigheden, perioden van hyper-inflatie gekend met alle gevolgen van dien. De Surinaamse munt is fors gedeprecieerd maar op basis van zgn. trading technicals was reeds geruime tijd geleden te calculeren dat een forse afzwakking voor de deur stond. Echter, aan retrospectieve analyses heeft U niets, vandaar dat wij vrij vlot overstappen naar de concrete aanbevelingen. Voordat wij hiermee kunnen aanvangen menen wij er goed aan te doen stil te staan bij een aantal fundamentele economische trends, ten einde de aangedragen oplossingen te verduidelijken. Na bespreking van deze trends volgt het oplossingsmodel opgedeeld in een drietal fasen nl;
1) crisis-management/consolidatiefase;
2) currency-board;
3) uiteindelijk volledig overstappen naar de us-dollar(dollarisering).
 

Fundamentele economische trends.
Het Surinaamse bnp bedraagt volgens I.A.D.B ongeveer 350 miljoen us-dollars en behoort daarmee in de categorie opkomende economien tot een van de kleinere economieen. Daarnaast is de opbouw van dit inkomen in hoge mate afhankelijk van een aantal export sectoren die een cyclisch karakter hebben. Cycliciteit brengt met zich mee dat het inkomen bijzonder afhankelijk is van de mondiale conjunctuur. Nu is het zo dat deze globale conjunctuur altijd perioden zal hebben van een hoog en laag conjunctuur. MARKETS GO UP AND MARKETS COME DOWN. Voor opkomende economieen als Suriname is het dus zaak extra te profiteren van prijsstijgingen in een hoog conjunctuur want zoals wij recentelijk hebben gezien met de Aziatische crisis komen er ook minder vette jaren. In deze jaren van zgn. laag conjunctuur hebben ontwikkelingslanden die traditioneel exporteurs zijn van deze conjunctuur gevoelige commodities het extra moeilijk vanwege de prijsdalingen van hun exportprodukten.

Sinds de onafhankelijkheid van Suriname werd haar inkomenspositie positief beinvloed door de ontwikkelingshulp. Vandaar dat Surinaamse beleidsmakers het bnp van voorheen moeten corrigeren voor de verkregen ontwikkelingshulp de zgn. "inkomensoverdrachten om niet". De voormalige kolonisator en de Surinaamse beleidmakers hebben overigens een bijzonder nadelige deal gesloten voor Suriname. Intussen is het merendeel van de hulp verbruikt. Met pijn in het hart moet geconstateerd worden dat 2.3 miljard Nederlandse guldens verbruikt zijn zonder noemenswaardige economische verbetering. Door het stopzetten van de hulp zien wij een meer reeel beeld van de Surinaamse "earningspower" nu wij het echt zelf moeten gaan verdienen in een concurrerende omgeving. Nu bepaalt de kwaliteit van de politieke besluitvorming uiteraard hoe succesvol de natie zal zijn om deze slag te winnen. Maar belangrijk is te realiseren dat voor de toekomstige economische groei Suriname ongeacht de politieke constellatie een veel te eenzijdige en tevens conjunctuurgevoelige bnp heeft. Dit zal moeten veranderen door in tijden van hoogconjunctuur dusdanig strategische deviezenreserves op te bouwen ten einde het inkomensverlies te compenseren. Dit recept is reeds door vele opkomende landen succesvol toegepast. Door de kleinere Surinaamse economie verwachten wij veel sneller positieve resultaten van dergelijke strategische deviezenreserves die uiteraard volgens de laatste stand van investeringstechnologie beheert moeten worden. Dus niet alleen investeren in depostio's, t-bills en fysieke goudvoorraden zoals door opeenvolgende centrale banken is uitgevoerd wegens kennis gebrek. Deze strategische deviezenreserves kunnen negatieve effecten van een laag conjunctuur zoals begrotingsproblemen en daaruit voortkomende wisselkoersproblemen opvangen.
VOORLOPIGE CONCLUSIE;
1) diversificatie van de export met nadruk op minder cyclische sectoren;
2) uitwerking strategische fondsvorming.
 

Crisis-management/consolidatiefase.

  1. In deze fase moet duidelijkheid komen in de volgende economische variabelen;

    2. de mate van monetaire financiering. Deze check kan overigens vrij eenvoudig geschieden indien men de juiste bronnen raadpleegt. Zonder een gedegen analyse heeft het geen zin om te intervenieren. Bad money always drives out good money!!!
  2. De vreemde valutaschuld van de Surinaamse Staat. Deze schuld zal door de gedeprecieerde munt een grote impact hebben op de Surinaamse inkomenspositie. Een tijdbom voor iedere regering indien de inkomenspositie niet verbetert.
  3. De binnenlandse schuld en het financieringstekort.De opbouw van deze schuld en een secure analyse naar eventuele wisselkoers-arrangementen.
  4. De huidige eenvoudig verhandelbare commodities die een spot en forward-markt kennen zoveel mogelijk rentedragend maken ten einde voorspelbare us-dollar cash-flows te hebben.
  5. In samenwerking met het IMF, de IADB en de Wereldbank een deal sluiten waarbij deze supranationale instellingen Suriname bijstaan in het opvangen van de rente en aflossingen op deze vreemde valutaschuld.
  6. De ontstane ruimte zoveel mogelijk benutten om de bevolking te ondersteunen.Metname de sociaal zwakkeren.
  7. Indien na grondige studie blijkt dat de monetaire financiering astronomisch groot is in relatie tot de netto deviezenreserve dan dient men serieus te overwegen een nieuwe Surinaamse munt in te voeren. Er dient een kosten en baten analyse te worden gemaakt van deze nieuwe Surinaamse munt versus interventiekosten ten behoeve van de huidige munt.
  8. Oplossingsmogelijkheden zullen dus in grote mate afhangen van de bovenstaande keuze. Daarbij dient wisselkoersstabiliteit in overeenstemming te zijn met de reele koopkracht voor de bevolking. De samenleving heeft naar alle waarschijnlijkheid voldoende lering getrokken uit het feit dat nominale loonstijgingen die niet door productiviteitsstijgingen worden betaald uiteindelijk hyperinflatie tot gevolg hebben.
  9. De resterende ontwikkelingshulp samen met het IMF-managen. Indien de ex-kolonisator wil bijdragen aan een gezonde Surinaamse economie dan moet de resterende hulp in een fonds worden gestort onder auspicien van Suriname en het Imf. Deze middelen moeten rentedragend worden geinvesteerd en bij voorkeur in Amerikaanse staatsleningen. De renteopbrengsten komen uiteraard toe aan de Surinaamse Overheid. Het laten wegvloeien van deze laatste grote deviezenpot in allerlei projecten die weer wegvloeien uit Suriname is het laatste wat Suriname nu kan gebruiken. Indien Nederland echt begaan is met het lot van Suriname dan zullen deze middelen op korte termijn rentedragend moeten worden geinvesteerd onder auspicieen van supranationale organisaties die de trading en beleggingstechnische- infrastructuur hebben. Het hebben van deze pot is fundamenteel om de tweede fase van de currency-board grondig voor te bereiden en levensvatbaar te houden!!!
  10. Deze consolidatiefase gaat naar alle waarschijnlijkheid 1 a 2 jaar duren.


Invoering van de currency-board.
Met de resterende ontwikkelingshulp die in een rentedragend fonds is geinvesteerd en met de hernieuwd opgebouwde deviezenreserves kan Suriname een eerste aanzet maken tot een currency-board. Deze deviezenreserve wordt gedefinieerd als de initiele deviezenreserve.

1 Wat is een Surinaamse currency board?
De introductie van de currency board kondigt in principe het einde aan van de klassieke taken van de Surinaamse Centrale Bank. Deze wordt grotendeels omgebouwd tot de Surinam monetary autority (SMA) die bankbiljetten en munten uitgeeft die volledig convertibel zijn in us-dollars tegen een vaste wisselkoers. Deze fase kan gefaseerd geschieden door de initiele deviezenreserve even groot te houden als M0(dwz bankbiljetten en munten in omloop). Daarna volgt M(1), geld in omloop plus de termijn depositos en tenslotte M(2), de totale binnenlandse geldhoeveelheid. Overigens eist deze definitie van de binnenlandse liquitenmassa grotere diepgang en verfijning.

2. Convertibiliteit van de Surinaamse munt.
De SMA heeft reserves die even groot of groter zijn dan de binnenlandse geldhoeveelheid. Deze reserve positie wordt rentedragend geinvesteerd waardoor de SMA zgn. "seignorage "de geldscheppingswinst aan de Staat kan afdragen. De toename van de binnenlandse liquiditeitenmassa kan alleen geschieden indien dezelfde hoeveelheid us-dollars verdiend worden. Hierdoor is de Surinaamse munt volledig convertibel en er bestaan geen restricties mbt het deviezenverkeer.

3. De monetaire politiek onder een currency-board.
In tegenstelling tot de Centrale Bank kan de SMA geen leningen verstrekken aan de Overheid, bankwezen en bedrijven. In een currency-board systeem kan de Overheid haar uitgaven alleen financieren door belastingen en leningen op de kapitaalmarkt maar niet door monetaire fianciering. Doordat de monetaire politiek uiteindelijk bepaald wordt door de FED(Amerikaanse Centrale Bank) zal het Surinaamse inflatieniveau en daardoor de kapitaalmarktrente convergeren naar het niveau van de USA.

4. De relatie met het bankwezen.
De SMA heeft geen rol als lender of last resort. Banken zullen daarom extra gecontroleerd moeten worden op solvabilteitsratio's. Het bankwezen zal door de currency-board en de volledige convertibiliteit een additionele impuls krijgen doordat Surinamers die deviezen in het buitenland houden deze thans zonder restricties kunnen verhandelen. Veel belangrijker is echter dat internationale vermogensverschaffers massaal naar Suriname zullen komen aangezien de currency-board garant staat voor volledige convertibliteit.

5. Een currency-board is geen panacee voor bad-government.
Duidelijk mag zijn dat de currency-board niet werkt indien er geen rigide begrotings en Staatsschuldpoltiek wordt gevoerd. De Overheid is slechts faciliterend voor de burger die zijn verantwoordelijkheid zal moeten nemen. Aangezien lonen en pensioenen in een volledig converteerbare munt worden uitgekeerd dienen loonstijgingen een daadwerkelijke afspiegeling te zijn van marktverhoudingen en productiviteitsverbeteringen.

6. Consequenties voor het bedrijfsleven.
Het Surinaamse bedrijfsleven zal door de geconvergeerde monetaire omstandigheden een groei impuls krijgen aangezien noodzakelijke eigen en vreemd vermogen financiering thans in een volledig convertibele munt geschiedt. In de praktijk zien wij dat landen die een currency-board geinstalleerd hebben een forse bnp groei realiseren. Daarnaast zijn currency-boards bijzonder stabiel wanneer er sprake is van een economische crisis.

7. Waarom de us-dollar als ankermunt?
Suriname is een Zuid-amerikaans land en zal daarom sterk moeten kijken naar monetaire ontwikkelingen in Zuid-Amerika. In Zuid-Amerika zien wij een toenemend gebruik van de currency-board(Argentinie) en een us-dollar trading-zone(Brazilie, Bolivia, Peru, Trinidad & Tobago etc). Een aantal landen(Argentinie, Mexico, Brazilie) speelt zelfs met het idee om de locale munt zelfs unilateraal op te heffen tgv de us-dollar. De Nederlandse gulden is onderdeel van de euro-zone en derhalve op de lange termijn niet relevant voor Suriname. Suriname zal voor haar economisch beleid moeten kijken naar trends in Zuid-Amerika. Deze trends gaan duidelijk richting een grote Noord en Zuid-Amerikaanse handelszone (Nafta & FTAA). Indien wij kijken naar deze handelszone dan is dit ongetwijfeld de grootste markt gemeten naar marktkapitalisatie. De munteenheid in dit handelsblok wordt ongetwijfeld de us-dollar. Suriname zal derhalve haar munt moeten richten naar deze nieuwe marktomstandigheden. Door nu te werken aan de basis van een nieuw economisch en monetair beleid is de concurrentiepositie en daardoor de welvaart van de Surinaamse natie gewaarborgd.

 Deze fase van de currency-board zal volgens onze calculaties ongeveer 10-jaar in beslag nemen daarbij rekening houdend met specifieke Surinaamse omstandigenheden. In de volgende editie en tevens het laatste deel zullen wij de laatste fase nl. het volledig overstappen naar de us-dollar(dollariseren) bespreken. Tenslotte wijzen wij erop dat het onderhavig stuk geen politieke statement is maar slechts een technisch financieel-economische oplossing voor Suriname.

Dit artikel is aangeboden door; Drs.Chandi Jethu, is managing director fixed income bij de Wall-street investment bank Bear Stearns. Hij is specialist in de Staatsleningen handel en adviseert Overheden en institutionele beleggers.
Drs.Amwedhkar Jethu, senior proprietary trader fixed income bij de Saudi-Hollandi bank(joint venture van de Saudi-Arabische Monetary autoriteit en de Abn-amro) te Bahrain en London. Hij is handelaar in staatsleningen en derivaten van Westerse en opkomende landen.