Electoraat acht de NDP niet in staat om Land uit de diepe Crisis te halen

Het IDOS verrichtte in de week van 13-16 April haar eerste opiniepeiling voor het jaar 1999. In de peiling werd het accent gelegd op een aantal actualiteiten zoals: de crisis in de NDP en de BVD, de kwestie rond de rechterlijke macht, het beleid van de regering en uiteraard het stemgedrag van het electoraat in Paramaribo
 
 

Verarming kiezers

Met het oog op het in grote lijnen zichtbaar maken van diverse trends in de samenleving worden in IDOS peilingen diverse vragen bij elke peiling herhaald. Zo vroegen we de kiesgerechtigden uit Paramaribo wederom hoe hun huidige financiele situatie eruit ziet en deze te vergelijken met wat het een half jaar eerder was. Alhoewel de meting niet bij dezelfde respondenten als bij voorgaande peilingen plaatsvond, laat onderstaande tabel duidelijk zien dat er een forse verarming onder de bevolking heeft plaatsgevonden. Slechts een klein en stabiel gebleven percentage mensen (3%) zegt dat ze het momenteel financieel beter hebben dan een half jaar geleden.
 

De huidige Financiele Situatie van de kiezer in vergelijking met de situatie waarin men zich een half jaar geleden bevond
	Februari 1998 (n=376)	Juli 1998 (n=461)	April 1999 (n=589)
Gaat beter met me	10%	4%	3%
Zelfde gebleven	64%	32%	16%
Gaat slechter	24%	64%	81%
Totaal	100%	100%	100%

Uitzicht dat de algemene economische situatie in het komende half jaar zal aantrekken en derhalve verbeteren is er naar de opinie van de kiezers nauwelijks. Slechts 9% van het electoraat uit Paramaribo gelooft dat de economische situatie in het komende half jaar zal verbeteren. Ook hier zien we dat in vergelijking met een half jaar geleden men het (economisch) toekomstbeeld somberder inschat.
 

Hoe denkt men dat de algemene economische situatie er over een half jaar uit zal zien
Verwachting	April 1999 (n=589)	Juli 1998 (n=461)
Het zal beter worden	9%	17%
Het zal zelfde blijven	11%	19%
Het zal Slechter wordem	80%	63%
Totaal	100%	100%

Gezegd moet worden dat een gouden toekomst zoals begin 1998 voorgehouden door de President en daarvoor door de Vice-president in de ogen van de kiezers zeker niet voor 2000 zullen worden bereikt.
 
 

Rechtstaat wordt verzwakt

Naast een verarming worden we de laaste maanden geconfronteerd met enkele conflicten en problemen die het nieuws beheersen. Een van deze heeft te maken met het conflict tussen de regering en het Hof van Justitie. Aan de kiesgerechtigden stelden we enkele vragen over deze kwestie waarover door "vertegenwoordigers" van beide partijen de diverse stellingen breed uitgemeten werden via de media. Aan de kiesgerechtigden die deze kwestie op de voet volgen (72%), vroegen we wie volgens hun mening in deze kwestie rond de rechterlijke macht het gelijk aan hun zijde heeft.
 

Wie heeft er gelijk in het conflict tussen de Regering en het Hof van Justitie
Regering heeft gelijk	9%
De Advokaten hebben gelijk	52%
Geen van Beide hebben gelijk	13%
Moeilijk te zeggen	26%
Totaal (n=589)	100%

We zien dat slechts 9% van het electoraat de regeringsvisie aanhangt, terwijl 52% de visie van de advokatenorde(s) als de juiste ziet. 26% van de kiezers geeft te kennen dat ze er in feite "geen touw aan kunnen vast knopen".

Op de vraag welke gevolgen voor rechtsstaat en rechtsbeleving de in het vooruitzicht gestelde installatie van de vijf kandidaats rechters door Mr. Veldema heeft, kregen we de volgende antwoorden
 

Zal de rechtsstaat versterkt of verzwakt worden wanneer Mr A. Veldema overgaat tot installatie van vijf nieuwe rechters
De rechtstaat wordt erdoor versterkt	15%
De rechtstaat wordt erdoor verzwakt	47%
Het gebeuren heeft geen invloed	9%
Het is moeilijk te zeggen	29%
Totaal (n=589)	100%

Bijna de helft van de respondenten is de mening toegedaan dat de installatie van de rechters, eerder voor een verzwakking dan een versterking van de rechtstaat zal zorgdragen. 15% deelt deze mening niet en gaat er van uit dat de installatie juist tot versterking van de rechtstaat leidt.

Naast het lokale rechtsgebeuren worden we ook geconfronteerd met het proces dat in Nederland loopt tegen de Ex- Adviseur van Staat, Voorzitter van de NDP, dhr D. Bouters. Door aanhangers van dhr. Bouterse wordt erop gewezen dat hier sprake is van een politiek proces, terwijl de Nederlandse overheid er opwijst dat dit niet het geval is. Van de kiesgerechtigden uit Paramaribo is 41% de mening toegedaan dat het hier wel degelijk om een politiek proces tegen dhr. Bouterse gaat.
 

Vindt u dat het proces dat in Nederland tegen Bouterse gevoerd wordt een politiek of "eerlijk" proces is?
Eerlijk proces	25%
Politiek proces	41%
Weet niet	25%
Maakt mij niets uit	9%
Totaal (n=589)	100%

 

NDP perikelen

Te midden van het proces tegen Bouterse vindt het ontslag van de NDP voorzitter als Adviseur van Staat plaats. Een functie die naar zeggen van Bouterse hem eertijds werd aangemeten als antwoord van Suriname op het tegen hem afgekondigde opsporingsbevel. Bouterse reageerde op dit ontslag door enkele dagen later een "massameeting" te organiseren. De massameeting werd gekarakteriseerd door een reeks verbale aanvallen op de President, om tenslotte uit te monden in Bouterse's verzoenende taal en handreiking naar de President. Aan deze handreiking werden door analytici uit de samenleving verschillende interpretaties gegeven. We vroegen de respondenten van dit onderzoek ons aan te geven welke van de standpunten zij deelden
 
 
 

Interpretatie die de kiezers uit Paramaribo gaven aan de "handreiking" van Bouterse tijdens de Massameeting in OCER
Interpretaties/beoordeling	Algemene Mening Kiezers	Mening NDP aanhang
Als goed Christen hoort dat zo	10%	11%
Wijdenbosch is als winnaar uit de strijd gekomen	17%	14%
Onrust in het land wordt door handreiking voorkomen	13%	28%
Bouterse stelt door handreiking het belang van de NDP voorop	28%	35%
De zaak is een doorgestoken en vooropgezette zaak tussen Bouterse en Wijdenbosch	32%	12%
Totaal (n=589)	100%	100%

We zien dat bijna een derde deel van de kiezers er van uitgaan dat het ontslag van Bouterse in feite een door de NDP opgezet scenario is. Een bijna even groot deel van de kiezers is van mening dat Bouterse door de handreiking het belang van de NDP als partij voorop stelde. Binnen NDP gelederen denkt men er anders over. Meer dan een derde deel van de NDP-ers gaat er van uit dat Bouterse het partij belang vooropstelde en als tweede belangrijkste reden zien de NDP-ers het behouden van rust in het land.

Een van de mogelijke maar overigens niet genoemde gronden voor Bouterse's ontslag kan het gevolg zijn geweest van een persconferentie waarin hij te kennen gaf dat een reshuffeling van het regeer team noodzakelijk was. Als belangrijkste reden gold dat er volgens hem een aantal "corruptievelingen" in de huidige regering zitten. In deze uitspraak van Bouterse kunnen twee derde deel van de kiezers zich terug vinden.
 

Heeft Bouterse gelijk met de uitspraak dat er in de regering een aantal "corruptievelingen" zitten?
Ja	66%
Nee	7%
Weet niet	27%
Totaal (n=589)	100%

Op de onlangs gehouden massameeting in OCER stelde Bouterse dat de NDP de partij is met de ideeen om dit land uit de diepe crisis te halen. De NDP zou het land van de duisternis naar het licht kunnen brengen. In deze door Bouterse geponeerde stelling gelooft slechts 18% van het electoraat. De grote meerderheid dat is 82% gelooft niet in een door de NDP te brengen oplossing.
 

Bent U het eens met de uitspraak van Bouterse dat "alleen de NDP de ideeen heeft om het land uit de crisis te halen".
Ja	18%
Nee	82%
Totaal (n=589)	100%

Ook onder de NDP aanhang hecht men weining geloof aan deze uitspraak van Bouterse. Een verdere uitwerking op basis van stemgedrag laat namelijk zien dat 46% van de kiezers die te kennen gaven "NDP- aanhanger" te zijn, ook geen geloof hebben in Bouterse zijn bewering dat de NDP de partij is die het land uit de huidige diepe crisis kan halen. Daar geloof in eigen kunnen een belangrijke naar voren geschoven issue van de NDP is, kan afbrokkeling van dit geloof in eigen kunnen op termijn consequenties voor de NDP als partij hebben.

Op de vraag wat men dan wel de beste optie vindt om het land uit de huidige crisis te halen kregen we het volgende beeld.
 

Opties die volgens de kiezers het beste zijn om het land uit de crisis te halen
Wijdenbosch gaat gewoon door met zijn team	15%
Gestructureerd Overleg neemt over (zakenkabinet)	5%
Een (neutraal) interim kabinet	32%
Men moet nieuwe verkiezingen uitschrijven	35%
Men weet het niet	13%
Totaal (n=589)	100%

In het oog springend is dat de optie van het Gestructureerd Overleg in tegenstelling tot de peiling van Juli 1998 geen optie meer blijkt te zijn voor de kiezers in Paramaribo. Mogelijke verklaringen hiervoor kunnen gezocht worden in: te sterke profilering van een van de partners en de "onzichtbaarheid" van andere, een negatieve interpretatie van de effectiviteit van het gestructureerd overleg en ten derde de mogelijkheid dat de kiezers eventuele voor hun onacceptabele belangentegenstellingen constateerden die zich mogelijkerwijs tijdens de periode van actievoeren manifesteerde. Het aantal kiezers dat pleit voor nieuwe verkiezingen is in de periode tussen de peiling van Juli 1998 en die van de afgelopen week, min of meer stabiel gebleven. Een bijkomend gegeven is dat ruim een derde deel van de NDP achterban geen heil ziet in een continuering van de huidige regering 17% pleit zelf voor nieuwe verkiezingen.
 
 

Vertrouwens crisis t.o.v. De Nationale Assemblee

De diverse crises in het land brachten met zich mee dat van overheidswege meerdere malen de zogenaamde maatschappelijke groeperingen gehoord werden. Anderzijds namen deze groeperingen zelf het initiatief om met de overheid in contact te treden om zodoende gehoord te kunnen worden. De vraag die men zich nu mag stellen is in hoeverre de diverse maatschappelijke instituten een bepaald gezag en vertrouwen genieten om namens het electoraat te mogen intervenieren. We vroegen de kiezers in welk instituut zij momenteel het meeste vertrouwen stellen.
 

Instituten waarin de kiezers op dit moment het meeste vertrouwen in uitspreken
De regering	7%
De Nationale Assemblee	2%
De vakbond	6%
Het Bedrijfsleven	7%
De Rechterlijke Macht	4%
Kerk/Mandir/Moskee of Masdjid	32%
In geen van alle	37%
Andere instituten	5%
Totaal (n=589)	100%

Dat er een min of meer structureel wantrouwen bestaat tegen diverse instituten in dit land kan evident genoemd worden. Men zou licht kunnen stellen dat uitgezonderd religieuze instellingen er momenteel een structureel wantrouwen tegen vrijwel alle instituties met een toch wel respectabel karakter bestaat. De Nationale Assemblee schijnt het instituut te zijn waar de kiezers het minste vertrouwen in hebben. Het is dan ook niet vreemd dat 63% van de kiezers geen vrede heeft met de opstelling van de Oppositie om geen Quorum te verlenen als gevolg waarvan er haast niet vergaderd kan worden.
 

Hoe staat U tegen de opstelling van de Oppositie om geen Quorum te verlenen
Is een goede opstelling	20%
Is een verkeerde opstelling	63%
Kan me weinig schelen	17%
Totaal (n=598)	100%

Naast deze afkeuring die men met betrekking tot de quorumkwestie uitspreekt is de voorzitter van de Nationale Assemblee mede debet aan het geringe vertrouwen in dit instituut. Bijna de helft van de kiezers (49%) is namelijk de mening toegedaan dat zij slecht leiding geeft aan dit volksvertegenwoordigend Instituut.

We ontkomen er niet aan om te verwijzen naar een krantenartikel van de SIBIBUSI beweging dat ruim een jaar geleden verscheen. In dat artikel genaamd "Quorumkwestie: Erosie Legitimiteit DNA" stelde de SIBIBUSI beweging het volgende: "De Nationale Assemblee riskeert het dus om zichzelf buitenspel te zetten en het klein beetje geloof dat de samenleving nog in dit instituut heeft ook te verliezen. Marijke Djwalapersad dient als voorzitter van de assemblee goed te beseffen wat de mogelijke consequenties kunnen zijn.
 
 

Stemgedrag

De afgelopen maanden worden er in stad en land door alle politieke partijen die in de Nationale Assemblee vertegenwoordigd zijn, vergaderingen gehouden. Naast de "face to face" gesprekken die men met de achterban heeft, zijn vele partijen ook via de media actief met een concentratie van diverse partij politieke programma.s op de zondag. Verder werden er in de afgelopen week door partijen die dat zouden kunnen afdwingen, berichten gelanceerd en handelingen gepleegd die de indruk wekken van mogelijke nieuwe en voortijdige verkiezingen. Het IDOS restte niets anders dan de kiesgerechtigden in Paramaribo de vraag te stellen op wie zij hun stem zouden uitbrengen indien er nu verkiezingen zouden worden gehouden.
 

Op welke partij zou U uw stem uitbrengen als er nu verkiezingen worden gehouden
Partij	April 1999	Febr. 1998
NDP	12%	17%
VHP	7%	13%
NPS	11%	19%
DA'91 (Jessurun)	4%	7%
SPA	3%	3%
Stemt niet	27%	30%
Weet het niet	28%	---
Overige partijen	8%	11%
Totaal	100%	100%

De bovenstaande tabel laat duidelijk zijn dat ondanks of misschien ook dankzij de veelheid aan politieke wijkvergaderingen en politieke-programma's meer dan de helft van het electoraat in Paramaribo in feite niet weet waar zij aan toe is. De hoge percentages van personen die aangeven niet te weten op welke partij te zullen stemmen, zijn percentages die het IDOS tot nu toe slechts tegenkwam op momenten waarbij men over een maand daadwerkelijk naar de stembus moest gaan. De verdere conclussie die we uit deze tabel kunnen trekken is dat, alhoewel de aanhang van de grote politieke partijen procentueel duidelijk is teruggevallen, de krachtsverhoudingen tussen de grootste politieke rivalen in essentie nauwelijks verstoord of veranderd is.

Ook hier kleven wat ogen en haken aan. We vroegen aan de participanten aan de peiling ook of er naast hun eerste (partij) keus er een andere partij is met wie ze sympatiseren of hun stem aan willen geven. Na verdere analyse van deze variabele komt voor wat betreft de NDP een zeer interessant gegeven naar voren. We zien we dan dat 61% van de mensen die aangaven op de NDP te zulen stemmen voor geen enkele andere partij voelen, ze zijn dus zogenaamde "NDP stonfoetoes"honkvast. Van de overige 39% van de personen die nu zeggen voor de NDP te stemmen kiest 17% voor de KTPI als een tweede optie, 10%, voor de NPS en 12% voor de overige politieke partijen.

IDOS, 19 April